گلواژه های پرورش خلاقیت در کودکان

توانایی خلاق بودن از مغز شگفت انگیز ما نشأت میگیرد، اما نه هر مغزی! خلاقیت را تنها میتوان از مغزی برداشت کرد که به اندازه ی کافی آبیاری و رسیدگی شده است خلاقیت به وجود همزمان دو عامل بستگی دارد: ژنتیک، و وجود مادر و پدری که همیشه پاسخگو باشند و مشتاق پرورش و ایجاد انگیزه در کودکشان باشند.

توانایی روبرو شدن با چالش ها به روش های مختلف، حاصل داشتن هوش خلاق است. زمانیکه کودکان خلاقیت را در خود پرورش میدهند، یاد میگیرند به غرایز و توانایی های منحصر به فرد خود اعتماد کنند.

کودکان خلاق در بزرگسالی تبدیل به انسان هایی متکی به نفس و کاردان میشوند. و به همان اندازه از بسیاری از لذات زندگی استفاده میکنند.

خلاقیت کودکتان را با تعداد زیادی عروسک های کارخانه ای سرکوب نکنید. در مقابل خریدن همه ی لوازمی که از آخرین فیلم ها و کارتون های کودکان به بازار می آید، مقاومت کنید تا خلاقیت آنها امکان رشد داشته باشد. عروسک ها خیلی خوبند، اما کودکان وقتی همه ی انواع لباس ها و لوازم بازی برایشان فراهم باشد از قوه ی تخیل و خلاقیتشان استفاده نمیکنند. ابزار های از پیش ساخته شده یا وسایل بازی از قبل سر هم شده فرصت فکر کردن را از کودک میگیرند.به ایده ها و نظرهای مختلف احترام بگذارید. با گفتن: “خب این هم راه خوبی برای نگاه کردن به موضوع است.” یا “چه ایده ی خوبی! من هیچوقت بهش فکر نکرده بودم.

بیا امتحانش کنیم” تبادل ایده ها را تشویق کنید.

اکتشافات کودکان را تشویق کنید. نظرات مشخص و انگیزشی بدهید، مثلا: “چقدر جالب! تو با این بلوک ها یه راه مخفی درست کردی.” یا “اینجوری که از سبزهای مختلف برای رنگ کردن برگ استفاده کردی باعث میشه نقاشیت خیلی طبیعی بنظر بیاد”.

از خجالت دادن و دست پاچه کردن کودکانی که از روش آزمون و خطا برای تجربیاتشان استفاده کرده اند پرهیز کنید. نگویید: “واقعا چه فکری کردی که این کار رو کردی؟” بلکه ازکودک حمایت کنید: “اگر این کار نکرد، یک روش دیگه رو امتحان کن. مطمئن باش درستش میکنی” هر ریسک منطقی که به خلاقیت منجر بشود را تشویق کنید.

از مقایسه ی ناخوشایند خواهر و برادرها باهم پرهیز کنید. لطفا هرگز چیزهایی مانند این نگویید: “مطمئنا تو نمیتونی به خوبی برادرت قصه بگی” یا “چرا نمیتونی یه نقاشی قشنگ مثل خواهرت بکش؟ چقدر از رنگ های تیره ی بی حال استفاده کردی.”

طنز هوشمندانه ی کودک را تشویق کنید. طنز به کودکان کمک میکند تا از هوش خلاق خود لذت ببرند. سعی کنید خیلی از اوقات باهم بخندید و به کودک بگویید که حرفش شما را از خنده روده بر کرده است.

با گفتن مراحل و چگونگی، بازی را برای کودک آسان کنید اما به او دیکته نکنید چگونه بازی کند. کودکان از اینکه پدر و مادرشان واقعا با آنها بازی کنند بسیار لذت میبرند و تقویت میشوند. در طول بازی به حرف کودکتان گوش کنید. بازی باید رقصی دونفره بین شما و کودک باشد، نه کنسرتی که شما رهبر آن هستید.

بازی هایی را انجام بدهید که میتوانند جواب های متفاوتی داشته باشند. سوال های ” اگر ….چی؟” را در بازی بگنجانید. مثلا: “اگه بخوایم یه قلعه ی شنی بسازیم چی؟ چه کار کنیم تا ماسه ها بهتر به هم بچسبن؟” “اگه بخوایم روی قلعه رو طراحی کنیم چی؟ از چی میتونیم استفاده کنیم؟”

با مطرح کردن سوال، شیوه ی تفکر مستقل و تخیلی را در کودکتان ایجاد کنید. در کارهای مختلف به کودکتان نگویید دقیقا باید چه کار کند. برای مثال، وقتی در حال ساختن ظرف غذای پرندگان هستید به کودک بگویید: “دارم فکر میکنم که چی میتونه دونه های ذرت شکسته و تخم آفتابگردون ها رو نگه داره. تو چه پیشنهادی داری؟”

از کمال گرایی بپرهیزید. پروژه ی کودکتان را انجام ندهید به این دلیل که شما بهتر و سریعتر میتوانید آن را انجام دهید. (البته که میتوانید!) در همین راستا از اصلاح کردن و تکمیل کردن پروژه ی کودک برای اینکه کامل و بی نقص باشد بپرهیزید. به آنچه که کودک در طول فرآیند انجام پروژه یاد گرفته است احترام بگذارید. فرآیند انجام پروژه از نتیجه ی نهایی مهم تر است. با تمرین بیشتر، نتیجه بهتر خواهد شد.

از عبارات ناامید کننده و منفی بافی دوری کنید. نظرات مبتنی به قضاوت تجربیات خلاق را زیر سوال میبرند. از عباراتی اینچنینی دوری کنید: “نه! اینجوری نباید انجامش بدی. بذار من برات درستش کنم” یا “هیچوقت نمیتونی کاری رو درست انجام بدی، نه؟”

به تلاش های خلاقانه ی کودک احترام بگذارید. داستان ها و کارهای هنری کودکتان را روی یخچال یا روی تخته ای مخصوص این کار به نمایش بگذارید. کودکان عاشق دیدن حاصل علاقه و تلاششان بر روی دیوار مادر و پدر هستند.

بازی های تخیلی با کلمات انجام دهید. برای مثال: اگر در ماه فرود بیاییم راه هایی برای خانه ساختن پیدا کنید. یا اینکه لیستی درست کنید از تمام کارهای واقعی و تخیلی که میشود با یک وسیله ی معمولی خانه انجام داد و از جواب های عجیب و غریب کودکان لذت ببرید. مثلا گلدانی که روی میز گذاشته شده است میتواند کاپ قهرمانی یک ورزشکار باشد، میتواند کندوی عسل باشد، میتواند کوزه ی یک زن روستایی باشد، میتواند مشک دوغ یک قبیله ی بختیاری باشد، یا حتی یک سفینه ی فضایی باشد! و هزاران چیز دیگر که فقط خلاقیت محدود میتواند ما را از تصور منع کند.

بازی “یه کاری کن باور کنم” انجام دهید. شما و کودکتان به نوبت وانمود کنید که مثلا یک میمون هستید. یا حتی وانمود کنید یک وسیله یا ماشین هستید، مثلا ماشین چمن زنی یا جاروبرقی هستید.

یک مکان امن و راحت برای کثیف کاری کودکان در نظر بگیرید که کودکان بتوانند در آن از هر نوع وسیله ی هنری استفاده کنند. کاغذ و مقوا، مدادشمعی، گچ، مارکر، چسب، برچسب،رنگ انگشتی و گل رس در اختیار کودک قرار دهید و اجازه بدهید همه ی خلاقیتش را نشان بدهد.

از وسایل خانه، سازهای تخیلی بسازید و با کودکتان کنسرت بگذارید و هرنوع ترکیب صدایی را بپذیرید. فضای کافی هم برای جنب و جوش بچه هایی که با رقص هیجان خود را نشان میدهند ایجاد کنید.

قصه های خانوادگی بسازید. به این شکل که یک نفر قصه را شروع میکند و نفر بعد باید به آن اضافه کند و همینطور تا نفر آخر خانواده. هرچقدر سناریو مسخره تر باشد، بازی با مزه تر خواهد بود! پایان قصه های معروف را عوض کنید. “داستان سه تا خوک کوچولو چه پایان دیگه ای میتونست داشته باشه؟

ژیمناستیک ذهنی با کودکان پیش دبستانی انجام دهید. بازی با کلمات یا پیدا کردن کلمات هم آغاز و هم پایان جزو ژیمناستیک ذهنی به حساب می آیند. همچنین مجبور کردن ذهن به پیدا کردن مشابهات در چیزهای مختلف، بازی جذابی خواهد بود، مثلا وقتی از کودک بخواهیم که بگوید ساعت و جغد در چه چیزهایی به هم شبیه هستند، ایده های خلاق به ذهن او خواهند رسید. یا اینکه از کودک بخواهیم هر آنچه که یک گربه و یک کامپیوتر در آن باهم اشتراک دارند را پیدا کند.

با ایجاد بستر ی مناسب، گل های خلاقیت در روح انسانی کودکان شکوفا خواهد شد.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
مقایسه